Sommigen houden van heet: vurige ingrediënten zoals chili, mierikswortel en Szechuanpeper geven gerechten een speciale kick. De pittige ingrediënten activeren de hittereceptoren in het menselijk lichaam en zorgen vaak voor een loopneus en tranende ogen. Wist je dat pittig eten ook een positief effect zou hebben op gezondheid en welzijn? We vertellen je of er iets van deze beweringen klopt en welke hitteklassen er zijn bij chilipepers.
Wat is pittig eten en hoe proeven we scherpte?
Verschillende voedingsmiddelen bevatten scherpte: naast de chilipeper zijn dat gember, knoflook, peper, mierikswortel en mosterd. De werkzame scherpe stoffen heten onder andere capsaïcine (chili) en allicine (knoflook). Terwijl sommige mensen al zweetdruppels op hun voorhoofd krijgen van een beetje mediumhete mosterd, eten anderen juist extra hete chilisausen. De beleving van scherpte verschilt sterk per persoon – dat verklaart het effect van pittig eten. Pittig is immers geen smaak zoals zoet, zuur, zout, bitter en umami. Het zijn niet de smaakpapillen op de tong die scherpte waarnemen, maar de hittereceptoren in het mondslijmvlies.
Dit zorgt voor een hitte- en pijnprikkel in het lichaam: de bloedcirculatie neemt toe, er ontstaat een warm gevoel, de poriën openen zich en het lichaam gaat zweten. De prikkelende stoffen activeren ook de speekselstroom en veroorzaken het typische branderige gevoel in de mond. De nociceptoren zijn hiervoor verantwoordelijk: dit zijn de zenuwuiteinden in de mond. Deze waarschuwen het lichaam normaal gesproken als we iets te heet eten en ons daardoor verbranden.
Leuk weetje: Pittig eten zoals curry of een goed gekruide biefstuk heeft een intense smaak, waardoor er minder zout nodig is. De kruiden versterken de smaak, zodat de maaltijd zelfs met weinig zout heerlijk smaakt. Probeer het zelf maar eens!
Heet, heter, heetst: Wat zijn de hitteniveaus van chilipepers?
Niet voor watjes: chilipepers behoren tot de heetste ingrediënten en zijn vooral populair in de Aziatische keuken. De pepers komen oorspronkelijk uit Midden- en Zuid-Amerika en worden ingedeeld in verschillende hitteklassen volgens de Scoville-schaal. De hittegraad van een chilipeper wordt gemeten aan de hand van het capsaïcinegehalte. De aanduiding verwijst in principe naar gedroogde peulen, omdat deze heter smaken dan verse chili. In het overzicht vind je enkele voorbeeldsoorten met hun Scoville-eenheden.
0 – 1: Groentepaprika's, Zoete Bananenpepers
100 – 500: Hete pepers, Pimentón de la Vera
2.500 – 5.500: Jalapeño chili, Mirasol
30.000 – 50.000: Cayennepeper, Piquin
50.000 – 100.000: Malagueta, Chiltepin
100.000 – 500.000: Habanero, African Birdseye, Scotch Bonnet
meer dan 500.000: Naga Morich, Trinidad Moruga Scorpion
Pittig eten: gezond of ongezond?
Pittig eten zou een gezondheidseffect hebben, dat vooral te danken is aan de afzonderlijke ingrediënten. Wat dit te maken heeft met het mogelijke effect op de gezondheid, leggen we u hieronder iets uitgebreider uit:
- Pittige mierikswortel bevat essentiële mosterdolie, die voornamelijk bestaat uit enkelvoudig onverzadigde vetzuren. Andere bestanddelen zijn omega-3 en omega-6 vetzuren, die essentiële meervoudig onverzadigde vetzuren zijn. Deze vitale vetzuren zijn betrokken bij bijvoorbeeld de opbouw van celmembranen en diverse processen in het lichaam. Pure mosterdolie is ook in winkels verkrijgbaar. Bij producten met EU-goedkeuring kunt u er zeker van zijn dat de olie slechts een zeer laag gehalte aan erucazuur bevat. Dit enkelvoudig onverzadigde vetzuur wordt verdacht van een schadelijk effect op het hart bij overmatige consumptie. Mosterdoliën worden ook gebruikt als ingrediënt in natuurlijke geneesmiddelen vanwege hun antibacteriële werking.
- Chili, met het bestanddeel capsaïcine, wordt ook beschouwd als een “gezonde specerij.” De specerij stimuleert de bloedcirculatie en kan daardoor helpen bij spanning. Bovendien helpt het pijnstillende capsaïcine in de juiste doseringen bij het verlichten van zenuwpijn. Daarnaast reageert het lichaam op de pijnprikkel door endorfines vrij te geven, waardoor mensen soms een tijdelijk geluksgevoel ervaren. Vanwege deze verschillende eigenschappen zou chili zelfs een levensverlengend effect hebben. De biochemische mechanismen voor dit beschermende effect zijn echter nog niet volledig onderzocht. Overmatig gebruik brengt daarentegen het risico mee op braken, misselijkheid, irritatie van de slijmvliezen en hoge bloeddruk.
- De allicine in knoflook heeft een gezondheidsbevorderend effect (vermoedelijk in combinatie met andere bestanddelen van de bol). Allicines hebben antibiotische, schimmelwerende, antiasthmatische en antioxiderende effecten. De aanwezige vitamine B1 is nodig voor de vertering van koolhydraten. Dit proces is onder andere een voorwaarde voor de werking van de hersenen en zenuwen. Knoflook kan echter allergische reacties veroorzaken, wat vooral wordt waargenomen bij mensen met pollenallergie.
|
Univer Haragos Pista rauw geplette extra hete paprika |
Univer Eros Pista rauw gemalen hete paprika |
Univer Edes Anna rauw gemalen zoete paprika |
Pittig eten tijdens de zwangerschap: Wat is toegestaan?
Als er geen medische redenen zijn waarom je het niet zou mogen, kun je tijdens de zwangerschap genieten van een Aziatisch currygerecht met een aangename pittigheid en mosterd bij je worst. Zelfs baby's in de baarmoeder kunnen verschillende smaken waarnemen – maar je hoeft je geen zorgen te maken dat je ongeboren kind te pittig eet. Echter, zwangere vrouwen krijgen sneller last van brandend maagzuur, buikpijn en misselijkheid door pittig eten. Geniet daarom altijd met mate van pittig eten. Sommige aanstaande moeders hebben juist echte trek in pittig eten. Of pittig eten de bevalling aan het einde van de zwangerschap kan opwekken, is wetenschappelijk niet bewezen.
Eet pittig en eet gezond: Pittige voedingsmiddelen zoals mosterd of chili zorgen voor afwisseling in je dieet, als je ervan houdt. Probeer pittig eten stap voor stap uit om de perfecte smaaksensatie te bereiken. Zoals altijd geldt de gouden regel van voeding: de juiste hoeveelheid is belangrijk bij het eten. Vind hier inspiratie voor pittige gerechten voor lunch en diner!
Directe hulp: Hoe kan ik pittig eten minder scherp maken?
Te veel chili of erg pittig eten is niet alleen onaangenaam. Je loopt zelfs het risico op circulatieproblemen. Als je het per ongeluk te pittig maakt, is dit een gemakkelijke manier om het branderige gevoel in je mond te verzachten: drink meteen melk. De scherpe stoffen lossen op in de vetcomponenten van de melk, wat het pijnlijke gevoel vermindert. Water of sap hebben daarentegen nauwelijks effect. Als je je eten te pittig hebt gekruid in de pan, voeg dan zure room, room, yoghurt of kokosmelk toe.
Tip: Je kunt de hitte uit pepers halen tijdens de bereiding door de peulen open te snijden en de binnenkant te verwijderen. Snijd zowel het witte tussenschot als de zaadjes eruit. Het is het beste om een mes en vork te gebruiken. Als je per ongeluk de zaadjes met je vingers aanraakt, was dan je handen grondig. Anders kun je de pittigheid in je gezicht en ogen wrijven.